KURMANCAN DATKA KİMDİR

Tarih öyle bir deniz ki içerisinde nice kahramanları, nice yiğitleri barındırıyor. Bugün ki yazımızın kahramanı ise şanlı tarihimizde yerini almış ancak bir çoğumuzun adını ilk defa duyduğu Kurmancan Datka isimli kahraman kadındır. Kırgızların kahramanıdır bu şahsiyet, eee kahraman olmak demekte, bedel ödemek demektir. Kırgızlara Kurmancan Datka kimdir diye sorsanız emin olun alacağınız cevap bedel ödemek olurdu. Nice kahramanlar gibi Kurmancan Datka’da gerekli bedeli fazlasıyla ödemiştir. Günümüzde kadını zayıf olarak nitelendiren topluluklara ibret olacak yaşam hikayesini sizlere anlatmaya çalışacağım.

Kurmancan datka hikayesi
Kurmancan datka

Kurmancan’ın doğumu

Her kahramanın ortak hikayesi fakirliktir. Kurmancan da fakir bir ailede, 1811 yılında Kırgızistan’ın Oroke köyünde doğar. Nerede doğduğunun pek bir önemi yok aslında, fakir bir köy fakir bir aile bireyi olarak yaşam mücadelesine başlayan Kurmanca, başına daha kötü olayların geleceğinde habersiz büyümeye başlar. Kahramanımız yine köyünün en akıllısı en zekisi ve en ahlaklısı olarak akranları arasında ön plana çıkmayı kısa sürede başarmıştı. Henüz 17 yaşındayken Cooş boyunun beyi Törökul’un oğlu Kul seyit ile görücü usulü evlendirildi. Kul seyit Kurmanca’dan çok ama çok yaşlıydı. Bir genç kızın rüyalarını değil kabuslarını süsleyecek cinstendi. Töre böyle buyurmuş ise yapacak bir şey yoktu. Mecburi olarak Kurmancan, Kul seyit ile dünya evine girmek zorunda kaldı, ancak yaşın verdiği dönem farklılıkları nedeniyle bir türlü mutluluğu ve huzuru yakalayamadı. O dönemde bir erkeği bırakıp ayrılmak ciddi bir sorun teşkil ediyordu bayanlar için, Kurmancan içinde ciddi sorunlar yaşanacaktı ancak hiç bir şey onu kararından döndürmedi. Amcası yaşında ki adamı terk ederek tam bir yıl sonra baba ocağına dönüş yaptı. Bir bayanın bu şekilde kocasını terk ederek köye dönmesi iyi karşılanmamasına rağmen Kurmancan gerçekten sevilen bir karakter olduğu için tüm köy onu bağrına bastı.

Kurmancan’a aşık General

Kurmancan kızımız güzel ve alımlı aynı zamanda çok zeki hemde haksızlığa karşı gösterdiği cesareti, köy köy ilçe ilçe her yere yayılmaya başladı. Bu anlatımlar son olarak Alay kırgızlarının lideri olan ve aynı zamanda Hokand hanlığı komutanı Alimbek Datka’nında kulağına kadar gitti. Kendisi bekar ve evlenmeye niyetlidir. Kendisi gibi bir komutan cesur ve güzel bir eşe ihtiyacı olduğunu bilir bu nedenle Kurmancan’a haber gönderir ve evlenmek istediğini bildirir. Bir komutan ve bir hükümdarın bu isteği geri çevrilir mi? Evet Kurmancan o dönemde hala Kul seyit ile evli olduğu için komutanın isteğinin net bir şekilde ret eder. Komutan bu ret haberini duyunca ister istemez Kurmancana olan sevgisi daha da artar. Yıllarca süren beklemeden sonra Kurmancan’ın Kul Seyit’ten boşanmasını sağlar ve Kurmancan ile dünya evine girer. Alimbek Datka’dan olan evlilik sonucunda 5 erkek ve 2 kız olmak üzere toplamda 7 evlat sahibi olur.

Kurmancan Siyasete adım atar

Kurmancan evliliği boyunca kocasının en büyük destekçisi olmuştur. Kendisine düşen misyonun sadece annelik yapmasını gerektirmediğini çok iyi biliyordu. Bu nedenle kocasının ve topraklarının çıkarları doğrultusunda her şeye hazırdı. Kendisine sadık olan insanlardan casuslar ayarlayarak hanlığın merkezine gönderdi ve oradan sürekli olarak bilgi alıyordu. Bunu yapma nedeni kocasını korumak ve hanlıkta kötü giden siyasi gelişmeleri takip etmek için kullanıyordu. Bu düşüncesi gerçekten işe yaramıştı kocası Alimbek’i defalarca ölümden kurtardı. Kocasının konumundan dolayı defalarca kendisine suikast düzenlemek isteyenler olmuştu. Bu durumları da kurmancan önceden haber alarak kocasını ölümden kurtarmıştı. Böyle bir karısı olduğu için eminim ki Allaha çok şükretmiştir. Kocası ile aralarında haberleşme için bir kırbaç kullanıyorlardı. Kırbacın anlamı ölüm demekti. Bir suikastı bu şekilde haber veriyordu. Kurmancan o dönemde yaşanan olumsuz havadan bir nebze kurtulmak için hayatını ve yıllarını verdiği, dağlık bir alan olan Alay’da yaşamaya başladı.

Kurmancan’ın kocası suikasta kurban gider

Kurmancanın sevgili kocası Alimbek hain bir suikast sonucu öldürülür. Kurmancan artık hayatta yapayalnız bir durumda kalır. Hayatını çoçukları ve halkı için adamaya karar verir. Kurmancan Datka kimdir denildiğinde herkesin bedel ödemek diyeceğini yukarda bahsetmiştik. Kocasının hanlığında hiç gözü yoktu bu nedenle Hokand Hanlığı ile olan tüm bağlarını kopararak kendisi güneyde yaşayan Kırgızların başına geçti. Kurmanca kocasının ölümünden sonra etrafına baatır denilen genç savaşçıları toplar. Kendisini sevenler sebebiyle kısa zaman içerisinde yüz binleri bulan bir ordu kurar. Kurmancan artık bir eş değil bir komutan haline dönüşür. Eşinin hanlığı oluşan bu büyük ordudan çekinerek Kurmancan’ı destekler. Kendisine öncelikle Datka ünvanı verilir. Datka kırgızcada general anlamını taşır. Düşünün fakir bir ailenin kızı bir general olmuş binlerce insanı yönetiyor. Kurmancan artık Kurmancan Datka olarak anılıyordu. Kendisine hanlık üzerinde çok geniş yetkiler verilmiş bir nevi hanlığın bir numaralı kadını olmuştu. Kurmancan Datka Alay bölgesini cesurca yönetiyordu.

Kurmancan Datka kahramanlığını gösterir

Kurmancan Alay bölgesini yönettiği o yıllarda Kırgızistana karşı Ruslar tarafından sefer düzenlenir. O dönemlerde Ruslar ciddi bir güçtür, önünde durabilen yok denecek kadar azdır. Ruslar silah ve asker gücü ile Hokand hanlığını kısa sürede işgal eder. Hokand hanedanlığında işgal edilemeyen tek bir bölge vardır. Orası hepinizin tahmin edeceği üzere Alay bölgesidir. Orasını canı ve evlatları pahasına savunan bir kahraman kadın vardır.

Ruslar bu bölgeyi almak için çok uğraşır ancak şiddetli bir direniş söz konusudur.Eli silah tutan tüm herkes istisnasız bölgelerini koruyordu. Kurmancan datka önderliğinde ki birlikler, Rus askerlerine geçit vermiyordu. Ruslar işin içinden çıkamayınca içeriden bir hain bulup tüm savunma planlarını ele geçirdiler bu saatten sonra yenilgi kaçınılmazdı ve nitekim Kurmancan Datka yenilerek Ruslara esir düştü. Ruslar direnişi tamamen kırmak amacıyla Kurmancan ile anlaşmak istiyordu. Kurmancan’da halkının daha fazla eziyet çekmemesi amacıyla şartlı olarak teslim olacaklarını bildirdi.

Ruslarla yapılan anlaşma

Halkı zarar görmesin diye Ruslarla anlaşan Kurmanca Datka’nın şartları genel itibariyle şu şekildeydi. Kırgızların dinine ve kültürüne karışılmayacak, hiç bir Kırgıza eziyet edilmeyecek ve başka ülkelerle yapılan savaşlarda Kırgızlar asker olarak orduya alınmayacaktı. Ruslar bu maddeleri kabul etmek zorunda kaldılar. Yapılan bu anlaşma bir milletin aslında geleceğini kurtarmıştı.

Bu yapılan siyasi ve askeri başarı Ruslar tarafından Kurmancana Alay Çariçesi unvanı vermiştir.

Ülkesini Rusların yönetmesini istemediği için oğullarını yönetime bırakarak halkını mutlu bir şekilde yönetiyordu. Halkı için özgürlükleri için elinden ne geliyorsa onu yapıyordu.

Kurmancan oğlunu kendi elleriyle ölüme yollar

En küçük oğlu Kamçıbek şartnameye uymadığı gerekçesi ile Ruslar tarafından alıkonulur. Kurmancan istese oğlunu her türlü Ruslardan alırdı onun emri ile ölecek binlerce Kırgız genci hazırdı. O bunu yapmadı. Oğlu hatalıydı eğer oğlunu kurtarmak için bir hamle yapması durumunda Ruslarla tekrar savaşa gireceklerdi. Milleti buna hazır değildi. Kendi canından daha öte olan en küçük oğlunu milleti için feda etmeye hazırdı. Ruslar oğlunu dar ağacında sallandırmaya karar verdi. Meydana idam için gerekli tüm hazırlıklar kuruldu. O kalabalığın içinde Kurmancan’ın oğlu idam edilecekti. Kurmancan da orada bulunuyordu. Oğlu dar ağacına getirildi. Kurmancan oğlunun yanına giderek başını asla öne eğme oğul ölüme dik bir şekilde git dedi ve yanından uzaklaşarak küçük oğlunun idamını izledi.

Bakın bu olay o kadar önemli bir olay ki Hafiften bir empati yaptığımızda ne kadar zor bir durumda olduğunu anlayabiliriz. Bir anne öz evladını kendi elleriyle ölüme gönderiyor. Kim için Milleti için işte bu kadını kahraman yapan şey bu bilinç olsa gerek. Küçük oğlunu kendi elleri ile ölüme gönderen Kurmancan bu olayda 11 Kırgız beyinin ölüm cezasını sürgün cezasına çevirmeyi başarmıştı.

Bu kadar büyük bir işi fakir bir köyün fakir kızı Kurmancan yapmıştı. Başta rus çarlarının ilgisini çeken Karmancan’a hediyeler ve paralar gönderilmiş kendisi bu paralara el sürmeden halkına dağıtmıştır.

İlklerin kadını Kurmancan

Kurmancan adını dünyaya ilk kadın siyasi lider olarak yazdırmayı başarmıştır. Şimdi tüm Kırgız ulusunun anası olarak görülmektedir. Bir ulusa kahramanlık ve özgürlük miras bırakmıştır. Kendisinin mezarı şuanda Oş bölgesine bağlı Kiçi alayda ki sarı mazar isimli mezarlıkta bulunmaktadır.

Bu yazımı kadınların aslında ne kadar önemli bir güç olduğunu ispat etmek için yazdım. Zamanın medeni denilen toplumlarda bayanlar kendilerini korumak için iğneli şapkalarla gezerken Orta Asya da böyle kadınlar uluslarının geleceğini kurtarıyordu. Kim biliyor bence bilen o kadar az ki..

Kurmancan Datka kimdir daha iyi anlamak için filmini izleyebilirsiniz. Kurmancan Datka’nın hayatı film olmuştur bu filmi Türkçe altyazılı olarak izlemek için bu bağlantıya tıklayabilirsiniz.

Kırgızlar kadim bir ırk olup onlarla olan dostluğumuz Hunlar dönemine kadar gitmektedir. Bu nedenle Kırgızların kahramanı hakkında bu yazıyı yazmak beni çok mutlu etti.

No Responses

Değerli görüşlerinizi bizimle paylaştığınız için çok teşekkürler

%d blogcu bunu beğendi: